พ.ศ.2512 การกู้เงินต่างประเทศกับการปรับโครงสร้าง : การกู้เงินต่างประเทศครั้งแรก

บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ใช้บริการธนาคารต่างประเทศมาตั้งแต่ยุคก่อตั้ง เนื่องจากธนาคารไทยมีบทบาทจำกัดเฉพาะภายในประเทศ บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด มีการบริหารงานสมัยใหม่และต้องติดต่อกับต่างประเทศตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นการซื้อเครื่องจักรจากประเทศเดนมาร์ก การซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ ธนาคารที่ใช้บริการส่วนใหญ่จึงเป็น Hong Kong and Shanghai Banking Corporation (HSBC) และ Chartered Bank of India Austraria & China ซึ่งทั้งสองธนาคารนี้มีสาขาในเมืองสำคัญทั่วโลกที่บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ติดต่อด้วย อาทิ ปีนัง ลอนดอน ไฮฟอง และต่อมาที่นิวยอร์ก เป็นต้น บริการที่สำคัญได้แก่ การออกเช็ค การโอนเงิน การซื้อเงินตราต่างประเทศ

นอกจากนี้บริษัทฯ ได้ลงทุนถือตราสารทางการเงินและมีเงินฝากสกุลปอนด์    สเตอริงในต่างประเทศ โดยเฉพาะลอนดอนและปีนัง สำหรับกรณีจำเป็นต้องใช้เป็นหลักทรัพย์ค้ำประกันการกู้เงินระยะสั้นจากธนาคารเพื่อซื้อเครื่องจักร

ในระยะต่อมาธนาคารเหล่านี้ก็ให้บริการกู้เงินเบิกเกินบัญชี (Over Draft) บ้าง ส่วนธนาคารในประเทศไทย ระยะต้น ๆ นั้นใช้ธนาคารไทยพาณิชย์ ตั้งแต่ยุคที่ยังเป็นธนาคารสยามกัมมาจล ในการจ่ายเงินบาทหรือกู้เงินระยะสั้นเพื่อติดต่อกับธนาคารต่างประเทศอีกทอดหนึ่ง

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ความจำเป็นในการใช้เงินมีมากขึ้น การลงทุนตั้งโรงงานหรือขยายกำลังการผลิต การจัดซื้อเครื่องจักร จำเป็นต้องใช้เงินจำนวนมาก กำไรจากกิจการไม่เพียงพอต่อการลงทุน ขณะที่การเพิ่มทุนกระทำลำบากขึ้น นอกจากนี้การกู้เงินจากธนาคารไทยพาณิชย์จำนวนมาก ๆ นั้นทำไม่ได้ เนื่องจากธนาคารนี้ก่อนปี พ.ศ.2515 มีทุนจดทะเบียนเพียง 15 ล้านบาทเท่านั้น ในช่วงนั้นบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด กู้เงินจากธนาคารพาณิชย์หลายแห่ง แต่ก็ได้จำนวนเงินไม่มาก ทั้งส่วนใหญ่เป็นการกู้เงินระยะสั้น ภาระดอกเบี้ยมีมากขึ้น

อิทธิพลของสหรัฐอเมริกามีมากขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่สอง สงครามเกาหลี และต่อเนื่องมาจนถึงสงครามเวียดนาม เงินดอลลาร์สหรัฐเข้ามามีบทบาทในภูมิภาคนี้ ธนาคารสหรัฐอเมริกาขยายธุรกิจเข้ามา นั่นคือจุดเริ่มของความประจวบเหมาะทางประวัติศาสตร์ ซึ่งมีเหตุการณ์ที่น่าสนใจ

ปี พ.ศ.2498

7 มิถุนายน พ.ศ.2498 ลงนามในสัญญากู้เงินจาก EXIM Bank (ก่อตั้งขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 และ Great Depression เพื่อให้การสนับสนุนทางด้านการเงินแก่ผู้ซื้อสินค้าจากสหรัฐอเมริกา)  โดยกู้เงินจำนวน 1.25 ล้านเหรียญสหรัฐ ดอกเบี้ย 5.5% ต่อปี จัดซื้อเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ยี่ห้อ ”Worthington” จากบริษัท Westinghouse จากสหรัฐอเมริกา และมีเงินเหลือสามารถจัดซื้อหม้อเผาปูนเม็ดเพิ่มอีก 1 เตา จากประเทศเดนมาร์กให้กับโรงงานท่าหลวง  เป็นการกู้เงินต่างประเทศครั้งแรกโดยไม่ต้องมีการค้ำประกัน แต่กระทรวงการคลังต้องค้ำประกันว่าบริษัทสามารถนำเงินตราต่างประเทศไปชำระหนี้ได้ นับเป็นการกู้เงินจากสกุลดอลลาร์สหรัฐครั้งแรก