ระบบรถไฟ
ระบบ Meter Gauge และ ระบบ Standard Gauge
Standard Gauge พัฒนาโดยวิศวกรชาวอังกฤษ โดยพยายามกำหนดให้ใช้รางขนาด 1435 มิลลิเมตร เป็นขนาดมาตรฐาน มีผลบังคับในประเทศอังกฤษตั้งแต่ปี พ.ศ. 2388
Meter Gauge ประเทศส่วนมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ใช้ระบบนี้ ใช้รางขนาด 1000 มิลลิเมตร ข้อดีคือมีขนาดเล็ก ทำให้ค่าก่อสร้างถูกกว่า รถไฟที่ใช้ก็มีขนาดเล็กกว่า รวมทั้งสะพาน อุโมงค์ต่าง ๆ ในบางประเทศ ใช้สร้างทางรถไฟสายรอง เพื่อไปเชื่อมกับทางรถไฟสายหลักที่ใช้ Standard Gauge ข้อเสียของ Meter Gauge คือ ไม่สามารถรองรับรถที่มีน้ำหนักมาก ที่วิ่งเร็วได้เท่ากับที่ Standard Gauge สามารถรองรับ
การรถไฟยุคแรกเริ่ม มี 2 ระบบเนื่องมาจากเหตุผลทางการเมืองในช่วงแรกเริ่มของการก่อตั้ง เนื่องมาจากอิทธิพลของ 2 ฝ่าย คือฝ่ายอังกฤษ และฝ่ายฝรั่งเศส
สายปากน้ำ สร้างก่อน เป็นระบบ Meter Gauge
สายที่ 2 ที่สร้าง คือ สายนครราชสีมา เนื่องจากรัชกาลที่ 5 มีความสัมพันธ์อันดีกับประเทศเยอรมนี และเยอรมนีก็สามารถรบชนะฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2414 ไทยได้เชิญที่ปรึกษาจากเยอรมนีมาประเทศไทย พร้อมกับวิศวกรชื่อ Mr. Karl Bethge ซึ่งเดินทางมาถึงประเทศไทยในปี พ.ศ. 2434 และได้ขอความเห็นเกี่ยวกับทางรถไฟ Mr. Bethge ได้เสนอให้สร้างเส้นทางไปนครราชสีมา แทนที่จะไปเชียงใหม่ และให้ใช้ Standard Gauge ของยุโรป แทนที่จะเป็น Meter Gauge ดังที่ฝ่ายอังกฤษเสนอมาและเหมือนกับที่กำลังสร้างในขณะนั้น
ปี พ.ศ. 2439 ประเทศไทยเป็นอิสระ แต่ให้แบ่งดินแดนเป็น 2 ฝ่าย เรียกว่า Spheres of Influences มีแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นตัวแบ่ง ฝั่งตะวันตกให้มีอิทธิพลของประเทศอังกฤษ ฝั่งตะวันออกให้มีอิทธิพลของประเทศฝรั่งเศส ซึ่งการแบ่งนี้ มีผลกับการรถไฟในเวลาต่อมา
สายที่ 3 คือ สายใต้ ใช้ Meter Gauge โดยทางรถไฟสายนี้ ตั้งใจให้เป็นจุดเริ่มต้นของการเชื่อมกับ มลายาทางภาคใต้ และวิ่งไปทางเหนือ ถึงจังหวัดตาก เพื่อเชื่อมกับ Moulmein ในพม่า ต่อไป เลือก Meter Gauge แทนที่จะเป็น Standard ดังที่ Mr.Gehrts ผู้อำนวยการรถไฟเสนอมา
การมี 2 ระบบ ได้สร้างความยุ่งยากและมีค่าใช้จ่ายมากกว่าการมีระบบเดียว เนื่องจาก เครื่องไม้ เครื่องมือต้องมีให้ครบเพื่อรองรับ 2 ระบบ เส้นทางต่อเนื่องไปจังหวัดตากยังคงเป็น Meter Gauge ก่อนที่จะสรุปในปี พ.ศ. 2462 ให้เปลี่ยนระบบที่มีอยู่ทั้งหมดให้เป็น Meter Gauge ส่งผลดี ทำให้เครือข่ายเป็นมาตรฐานเดียวกับนานาชาติ (เช่นเดียวกับ มลายา ในขณะนั้น) และต่อมา เช่นเดียวกับประเทศกัมพูชาและพม่า ทำให้ค่าปฏิบัติการลดลง ค่าบำรุงรักษาลดลง ค่อย ๆ เปลี่ยนจากระบบ Standard Gauge โดยการวางรางที่ 3 สำหรับเส้นทางสายเหนือ (ซึ่งเป็นระบบ Standard Gauge) เพื่อให้ใช้กับระบบ Meter Gauge ได้ด้วย โครงการนี้เสร็จสิ้นในปี พ.ศ. 2473 โดยเชื่อมต่อระบบทั้ง 2 ที่สะพานพระราม 6 ที่เปิดใช้ในปี พ.ศ. 2470
TH | EN
