ตลาดหุ้นวอลล์สตรีท ประเทศสหรัฐอเมริกาตกต่ำอย่างรุนแรง ส่งผลให้เกิดวิกฤตเศรษฐกิจไปทั่วโลก เศรษฐกิจไทยได้รับผลกระทบ กิจการค้าขาย ส่งออก และธนาคารของชาวจีนที่ก่อตั้งขึ้นก่อนสงครามโลกหลายแห่งล้มละลาย
วิกฤตเศรษฐกิจหลังสงครามโลกครั้งที่1
เนื่องจากรายได้หลักของประเทศไทยมาจากการส่งออกข้าว ดังนั้นเมื่อเกิดฝนแล้งผิดปกติในปี พ.ศ.2462 ถึงกับขาดแคลนข้าวในการบริโภค รัฐบาลได้ประกาศห้ามส่งออกข้าวจนถึงปี พ.ศ.2463 ทำให้รายได้ของประเทศตกต่ำลงอย่างมาก ซ้ำเติมด้วยการขาดทุนจากการแลกเปลี่ยนเงินตราระหว่างประเทศประมาณ 34 ล้านบาทในปี พ.ศ.2462 เงินทุนสำรองของประเทศลดลงอย่างรวดเร็ว รัฐบาลขาดดุลงบประมาณในปี พ.ศ.2463 สูงถึง 81 ล้านบาท ในขณะที่ภาวะปกติจะเกินดุลประมาณ 40 ล้านบาท และมีเงินคงคลังเหลือเพียง 25.3 ล้านบาท รัฐบาลขาดแคลนเงินตราอย่างหนัก ต้องกู้ยืมเงินถึง 2 ล้านปอนด์ อัตราดอกเบี้ย 7% ในปลายปี พ.ศ.2464 ซึ่งทำให้ฐานะการคลังของรัฐบาลประสบปัญหาต่อเนื่อง แม้วิกฤตเศรษฐกิจหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ผ่านไปแล้วก็ตาม
การแก้ไขปัญหาด้านการคลังมุ่งไปสู่การตัดทอนรายจ่ายของประเทศลง แต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ไม่ทรงยินยอมให้เสนาบดีกระทรวงการคลัง คือ กรมพระจันทบุรีนฤนาทเข้ามาจัดการคลังส่วนพระองค์ใหม่ เป็นอุปสรรคในการแก้ไขปัญหา ต่อมาเมื่อพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์ จึงทรงตัดทอนการใช้จ่ายภายในราชสำนักเป็นตัวอย่างให้หน่วยราชการอื่น ประกอบกับการใช้พระราชบัญญัติรัชชูปการใหม่ในปี พ.ศ.2468 เพิ่มรายได้ในการจัดเก็บภาษีขึ้นมา ฐานะการคลังของประเทศเริ่มดีขึ้นในปี พ.ศ.2469 แต่เมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจโลกขึ้นในปี พ.ศ.2472 เนื่องจากการเก็งกำไรซื้อขายใบหุ้นเกินกว่าราคาในประเทศสหรัฐอเมริกา ทำให้ธนาคารพาณิชย์และสหกรณ์การเกษตรในสหรัฐฯ ล้มละลาย รวมทั้งธนาคารพาณิชย์ในประเทศออสเตรียและเยอรมนีก็ล้มตามไปด้วย กระทบเศรษฐกิจและค่าเงินปอนด์ของอังกฤษ จากการถอนทองคำออกจากธนาคารในอังกฤษเป็นจำนวนมาก จนต้องปล่อยให้ค่าเงินปอนด์ลอยตัวในวันที่ 21 กันยายน พ.ศ.2474 ประเทศไทยซึ่งยังไม่ออกจากมาตรฐานทองคำได้รับผลกระทบด้านราคาสินค้าออกของไทยซึ่งตกต่ำลงอย่างรวดเร็ว ประเทศไทยต้องออกจากมาตรฐานทองคำและอ้างอิงค่าเงินปอนด์แทนในวันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ.2475 รัฐบาลขาดดุลงบประมาณและต้องแก้ไขปัญหาด้วยการดุลข้าราชการออก ทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลโดยทั่วไป และเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ.2475
Reference
ชูศักดิ์ จรูณสวัสดิ์, ระบบเศรษฐกิจและพัฒนาการเศรษฐกิจไทย, กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ ส. เสริมมิตรการพิมพ์, พิมพ์ครั้งที่ 3 ฉบับปรับปรุงใหม่ มิถุนายน พ.ศ.2548, หน้า110, 112-113
พรเพ็ญ อั่นตระกูล, การใช้จ่ายเงินแผ่นดินในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
(พ.ศ.2453-2468) ใน ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และสมภพ มานะรังสรรค์ (บ.ก.),ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจ จนถึง พ.ศ.2484. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กับมูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, พ.ศ.2527. หน้า 484-485, 492-493
TH | EN
