100 Years SCG

“จะทำอย่างไรจึงจะให้เป็นบริษัทไทยขึ้นได้ ความจริงไม่ได้คิดว่าจะรีบตั้งขึ้นในทันทีเช่นนี้…ก็จะค่อยคิดตั้งบริษัทพวกไทยๆ มาทำ มิได้เกี่ยวข้องแก่พระคลังข้างที่อย่างใดอย่างหนึ่ง....และข่าวทางโน้นเขาก็คิดกระชั้นชิดเข้าทุกที่ เจ้าพระยายมราชจึงได้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาขอให้พระคลังข้างที่ช่วย 500,000 บาท ก็พระราชทานพระบรมราชานุญาต....”
ตอนหนึ่งของจดหมายบันทึกเรื่องตั้งบริษัทซีเมนต์ (ลับเฉพาะ) ของเจ้าพระยายมราช ระบุถึงความยุ่งยากในการตั้งบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ไว้อย่างน่าสนใจ

ชาวเดนมาร์กที่ชื่อ Aage Westenholz และ East Asiatic บริษัทการค้าของเดนมาร์กมีแผนการจะสร้างโรงงานซีเมนต์ขึ้นในเวลาเดียวกันนั้นWestenholz เป็นผู้มีบทบาทในสัมปทานเดินรถราง โรงไฟฟ้า ซึ่งต่อมาได้เลิกกิจการไป โดยมีเพื่อนคนหนึ่ง Mr.H.N. Andersen เจ้าของ East Asiatic ซึ่งมีกิจการเดินเรือ และนำเข้าส่งออกสินค้า โดยเฉพาะนำเข้าปูนซีเมนต์มาขายในเมืองไทย

ตามบันทึกข้างต้น (วันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ.2456) อ้างว่าจะขอถือหุ้น 3 ใน 4 แล้วให้หุ้นลมแก่เจ้าพระยายมราช 20% เมื่อไม่ได้จะขอเป็นผู้แทนจำหน่ายแต่เพียงผู้เดียว แต่ได้รับการปฏิเสธอีก และในวันถัดมา (21 สิงหาคม พ.ศ.2456) เจ้าพระยายมราชทำหนังสือกราบบังคมทูลรัชกาลที่ 6 มีสาระสำคัญของเหตุการณ์ 2 ประการที่น่าสนใจ

กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดชเสนาบดีกลาโหม ซึ่งมีความสัมพันธ์กับเดนมาร์ก โทรเลขมาถึงเจ้าพระยายมราชขอให้ชะลอโครงการ เนื่องจากมีข่าวลือว่า Aage Westenholz เข้าหุ้นกับพระคลังข้างที่ทำปูนซีเมนต์

พระยากัลยาณไมตรี ที่ปรึกษาราชการแผ่นดินได้รับร้องเรียนจาก Mr.H.N. Andersen เจ้าของ East Asiatic กล่าวหารัฐบาลไทยว่าแย่งผลประโยชน์ของ East Asiatic

เหตุการณ์ครั้งนั้นสามารถชี้แจงได้และเรื่องก็เงียบไป โดยบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ตัดสินใจยกเลิกหุ้นลม(ฟรีแชร์) ขณะเดียวกันบริษัทได้ตระหนักถึงการ    แข่งขันจากต่างประเทศและหาทางป้องกันการถือหุ้นของชาวต่างชาติ

จากรายงานของอธิบดีกรมพระคลังข้างที่กราบบังคมทูลรัชกาลที่ 6 เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ.2456 ความว่า

“ข้าพระพุทธเจ้าได้รับพระราชทานกราบเรียนความนี้แก่ท่านเจ้าพระยายมราชทราบแล้ว ทางที่จะจัดป้องกันต่อไปตามกระแสพระราชดำริ คือ 1.หุ้นที่จะต้องออกเงินตามจำนวนที่กำหนดไว้ อันได้รวมรับกันใน 3 ราย

1. พระคลังข้างที่กึ่งหนึ่ง หรือร้อยละ 50

2. หลวงสวัสดิ์เวียงไชยเสี้ยวหนึ่ง หรือร้อยละ 25

3. Commander W.L. Grut เสี้ยวหนึ่งหรือร้อยละ 25

ในส่วนของพระคลังข้างที่กับหลวงสวัสดิ์เวียงไชย ซึ่งคิดรวมกันเป็นร้อยละ 75 จะต้องระวังอย่าให้มีการซื้อขายให้ปันโอนไปเป็นของชาวยุโรป...”

อย่างไรก็ตาม ในที่สุดชาวเดนมาร์ก East Asiatic และเทคโนโลยีการผลิตซีเมนต์เดนมาร์กก็มีส่วนในประวัติศาสตร์ความสำเร็จของบริษัทปูนซิเมนต์ จำกัด อย่างมากเริ่มตั้งแต่ยุคก่อตั้ง