ผู้จัดการ

  • ชื่อ
    พ.ศ.2457 เริ่มต้นยุคผู้จัดการชาวเดนมาร์ก Mr.Oscar Schultz ผู้จัดการใหญ่คนแรก
    รายละเอียด :
    เป็นที่รู้แต่แรกแล้วว่าผู้บริหารบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ต้องเป็นชางต่างชาติที่มีความรู้และประสบการณ์

    จดหมายลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2457 จากบริษัท F.L. Smidth & Co. ถึงบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ได้ให้รายละเอียดของผู้จัดการบริษัทคนแรกไว้ว่า

    “ผู้จัดการบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด คนแรกเป็นชาวเดนมาร์กชื่อ Mr.Oscar Schultz เรียนจบปริญญาตรีสาขาวิศวกรรมศาสตร์จาก Copenhagen Poly Technical College เข้ามาทำงานที่ F.L. Smidth & Co. ที่เมืองโคเปนเฮเกนประเทศเดนมาร์กตั้งแต่เรียนจบเป็นเวลาประมาณ 3 ปีครึ่ง มีประสบการณ์ ทำงานในการติดตั้งเครื่องจักรผลิตปูนซีเมนต์ที่ออสเตรีย รัสเซีย และไปประจำสำนักงานที่นิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นเวลา 2 ปี”

    สัญญาจ้างงานผู้จัดการบริษัทคนแรก (ฉบับร่าง) ถือเป็นเอกสารที่ให้ รายละเอียดที่น่าสนใจในการศึกษาการบริหารงานบุคคลในยุคก่อนได้ดีว่าใช้มาตรฐานยุโรป ซึ่งเป็นมาตรฐานสากลและถือว่าเป็นสัญญาจ้างงานฉบับแรก ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบริษัทไทยก็ว่าได้

    ในข้อเสนอครั้งแรก Mr.Oscar Schultz จะทำงานโดยมีสัญญาครั้งละ 3 ปี โดยมีเงินเดือนครั้งแรก 1,000 ปอนด์ต่อปี ผู้จัดการคนแรกใช้เวลาเดินทางประมาณหนึ่งเดือนครึ่งก็มาถึงประเทศไทยในเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2457 ในฐานะวิศวกรผู้ดูแลการติดตั้ง ทั้ง ๆ ที่ยังไม่มีการลงนามในสัญญาว่าจ้างเป็นผู้จัดการ  เนื่องจากมีการเจรจาต่อรองกับบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (อ่านจดหมายจาก FLS) จนกระทั่งมีการลงนามสัญญาจ้างในเดือนกันยายนปีเดียวกัน

    ตำแหน่งงานที่สำคัญอีกตำแหน่งหนึ่งก็คือสมุห์บัญชี บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด บันทึกรายงานการประชุมเรียกว่า Accountant ขณะที่ F.L. Smidth เรียกว่า Book Keeper ซึ่งบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ขอให้ FLS จัดหา โดยส่งหนังสือลงวันที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ.2457 แต่กว่าจะเดินทางทางเรือไปถึงประมาณ 2 เดือน โดยทางฝ่าย FLS สามารถจัดหาได้อย่างรวดเร็วเพียงประมาณ 1 เดือน ก็ส่งจดหมายลงวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ.2457 เกี่ยวกับสมุห์บัญชีคนแรกของบริษัท ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจมากเพราะบุคคลคนนี้ก็คือ ผู้จัดการบริษัทคนที่สอง

    Mr.Erik Thune ตอนนั้นอายุเพียง 21 ปีมีประสบการณ์ช่วงสั้น ๆ กับบริษัทน้ำมันของสหรัฐอเมริกา ในแถบสแกนดิเนเวีย ก่อนจะมาทำงานประมาณ 1 ปีที่ Tunnel Portland Cement Company  ประเทศอังกฤษ ซึ่ง FLS ถือหุ้นอยู่  เขาทำงานในสำนักงานใหญ่มีความรู้ด้านบัญชีและสามารถพูดภาษาอังกฤษได้ เนื่องจากเขาไม่มีประสบการณ์ในการทำงานในโรงงานโดยตรง ดังนั้นก่อนจะเดินทางมาเมืองไทย FLS จะให้เขาฝึกงานในโรงงานปูนซีเมนต์ที่อังกฤษต่อประมาณหนึ่งเดือน โดยบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ต้องจ่ายเงินเดือนตั้งแต่ช่วงฝึกงานในอังกฤษและรวมการเดินทางประมาณ 3 เดือน ก่อนจะเดินทางมาถึงเมืองไทย เริ่มทำงานในราวเดือนมกราคม พ.ศ.2458  
    ป้ายคำค้น :
    F.L. Smidth & Co. , Mr.Oscar Schultz , ผู้จัดการ , สมุห์บัญชี , Mr.Erik Thune , พ.ศ.2458
  • ชื่อ
    พ.ศ.2502 Mr.V.F.Hemmingsen ผู้จัดการชาวเดนมาร์กคนสุดท้าย
    รายละเอียด :
    ประสบการณ์ 20 ปี ก่อนจะดำรงตำแหน่งผู้จัดการใหญ่คนที่ 4 นับเป็นประสบการณ์ที่สำคัญมาก ทำให้บทบาทในฐานะผู้จัดการใหญ่ชาวต่างชาติคนสุดท้ายดำเนินไปอย่างราบรื่นและสร้างสรรค์ ท่ามกลางสถานการณ์ความผันแปรอย่างสูง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความพยายามแสวงหาเงินทุนเพื่อขยายกิจการและเข้าสู่การแข่งขันอย่างเต็มที่มากขึ้น

    ประสบการณ์กับคนไทย

    Mr.Hemmingsen เข้าทำงานในฐานะผู้ช่วยสมุห์บัญชีในปี พ.ศ.2482 ในช่วงการเปลี่ยนแปลงการปกครองของประเทศไทย โดยบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด มีการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ คนไทยเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารงานมากขึ้น โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงในคณะกรรมการบริษัทและการมาของหม่อมหลวงอุดม สนิทวงศ์ ในฐานะคนไทยคนแรกที่มาร่วมบริหารงาน

    อย่างไรก็ตาม ด้วยวัยและประสบการณ์ที่ไม่มากนัก แต่เขาได้รับการเกื้อกูลจากยุคชาวเดนมาร์กให้มีบทบาทสำคัญกว่าคนไทยตลอดมา โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับหม่อมหลวงอุดม สนิทวงศ์

    หม่อมหลวงอุดมสำเร็จการศึกษาด้านวิศวกรรรมศาสตร์จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และมีประสบการณ์ทำงานที่การรถไฟในระดับผู้บริหารหลายปี แต่เมื่อมาทำงานที่บริษัทปูนซิเมนต์ จำกัด ในปี พ.ศ. 2484 ต่อมาในปี พ.ศ.2485 ดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการโรงงาน ในเวลาเดียวกัน ฝ่ายเดนมาร์กก็ได้ตั้งตำแหน่งผู้อำนวยการโรงงานขึ้นมาใหม่เป็นครั้งแรก ซึ่งไม่ใช่ผู้จัดการทั่วไป คั่นตำแหน่งหม่อมหลวงอุดมไว้ในระดับที่สาม เมื่อเปรียบกับ Mr.Hemmingsen ซึ่งเป็นสมุห์บัญชี ในปี พ.ศ.2485 เขาได้โบนัสพิเศษ ¾% ของกำไร ในขณะที่หม่อมหลวงอุดมรับโบนัสเพียง 1/100 ของกำไรเท่านั้น

    อย่างไรก็ตาม Mr.Hemmingsen ได้เข้าใจบทบาทของคนไทยมากขึ้นอย่างชัดเจนจากประสบการณ์สำคัญในปี พ.ศ.2493

    ตุลาคม พ.ศ.2493 มีการประชุมคณะกรรมการฉุกเฉินเพื่อปรับโครงสร้างการบริหาร เพื่อให้ผลประโยชน์ทั่วไปของชาวต่างชาติและคนไทยอยู่ในระบบเดียวกัน .Mr.Jespersen ขอลาออกจากตำแหน่งผู้จัดการทั่วไป และดำรงตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาฝ่ายบริหาร ขณะเดียวกันก็แต่งตั้งให้ Mr.Hemmingsen เป็นผู้จัดการ โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ.2494 เป็นต้นไป แม้ว่าในทางปฏิบัติ Mr.Jespersen จะมีบทบาทนำอยู่ก็ตาม การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ แม้จะมาจากข้อเสนอของ Mr.Jespersen ผู้จัดการทั่วไปในขณะนั้น แต่ก็ต้องยอมรับว่ามาจากแรงกดดันที่ว่าผู้บริหารชาวเดนมาร์กในบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด มีรายได้มากกว่าคนไทยเกินไป

    สาระสำคัญของการปรับโครงสร้างครั้งนี้ นอกจาก Mr.Jespersen จะเป็นที่ปรึกษาโดยไม่ยอมรับเงินเดือนประจำแล้ว มีการปรับโครงสร้างเงินเดือนเป็นเงินบาทเป็นครั้งแรก โดยอัตราเงินเดือนระหว่างคนไทยกับคนเดนมาร์กไม่แตกต่างกันมากนัก นอกจากนี้ยังได้มีการตัดสวัสดิการและผลประโยชน์ของชาวเดนมาร์กไปด้วยพอสมควร

    อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ Mr.Hemmingsen ก็กลายมาเป็นคนที่มีตำแหน่งสูงกว่าคนไทย โดยเฉพาะหม่อมหลวงอุดม สนิทวงศ์ ในขณะที่ Mr.Jespersen ยังมีบทบาทสำคัญในแผนการลงทุนใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง โครงสร้างเช่นนี้ดำรงอยู่จนถึงปี พ.ศ.2497  Mr.Jespersen กลับมาทำงานในตำแหน่งผู้จัดการทั่วไปอีกครั้งหนึ่ง Mr.Hemmingsen ยังอยู่ในตำแหน่งผู้จัดการเช่นเดิม แต่บทบาทรองมาจาก Mr.Jespersen อย่างเป็นทางการ ในขณะที่หม่อมหลวงอุดมเป็นรองผู้จัดการ รองมาจาก Mr.Hemmimgsen จนกระทั่ง Mr.Jespersen มีปัญหากับคณะกรรมการในเรื่องวางแผนการลงทุนเกินตัวและใช้เงินจำนวนมากในภาวะฝืดเคือง เขาจึงลาออกจากตำแหน่งไป Mr.Hemmingsen จึงได้ขึ้นดำรงตำแหน่งเป็นผู้บริหารอันดับหนึ่งในปี พ.ศ.2502 ในสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างมาก คนไทยเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ๆ ตามลำดับ ประสบการณ์ในการอยู่ร่วมกับคนไทยของเขาจึงเป็นเรื่องที่ดีมาก



    เข้าสู่ยุคการแข่งขัน

    การแข่งขันเสรีในการผลิตและจำหน่ายปูนซีเมนต์ในประเทศไทยเป็นแรงกดดันทำให้บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด ต้องขยายกิจการ ทั้งในกิจการปูนซีเมนต์เองและกิจการอื่น ๆ อย่างกว้างขวาง เป็นการขยายตัวครั้งใหญ่เป็นครั้งแรก

    ปัจจัยสำคัญในการขยายตัวซึ่งไม่สามารถระดมทุนจากการเพิ่มทุนได้ นอกจากการบริหารการเงินที่ดี Mr.Hemmingsen เข้ากับยุคนี้ตรงที่เขามีประสบการณ์การบริหารการเงิน แต่ขณะเดียวกันบทบาทของเขาก็มีอยู่อย่างจำกัด เนื่องด้วยมีแหล่งเงินทุนใหม่ ไม่ว่าจากระบบการเงินไทยเองหรือจากต่างประเทศโดยเฉพาะจากสหรัฐอเมริกา ในขณะเดียวกันเงินทุนยุโรปลดลงอย่างต่อเนื่อง  
    ป้ายคำค้น :
    Hemmingsen , ผู้จัดการ , 2502
  • ชื่อ
    เรื่องที่ 2 : อุตสาหกรรมไทยเริ่มต้นขึ้น
    รายละเอียด :
    นำเสนอการศึกษาการตั้งโรงงานในยุคอาณานิคมในประเทศไทย ที่มีความคล้ายคลึงกันคือต้องนำเข้าเครื่องจักรที่ทันสมัยมาจากประเทศตะวันตก และกระบวนการผลิตมักจะมีขั้นตอนที่ไม่ซับซ้อนมากนัก ตั้งแต่การใช้วัตถุดิบทั้งหมดภายในประเทศ ผ่านกระบวนการของเครื่องจักรกลายเป็นสินค้าที่แปรรูปไปจากเดิมไม่มากนัก เช่น ข้าวเปลือกเป็นข้าวสาร อ้อยเป็นน้ำตาล หรือแม้กระทั่งจากใบยาสูบสดเป็นอบแห้ง โรงงานกลุ่มนี้เป็นกระบวนการเพิ่มมูลค่าของบริษัทการค้าของอาณานิคมเพื่อการส่งออกไปยังประเทศตะวันตก



    การจัดตั้งโรงงานปูนซีเมนต์แห่งแรกในประเทศไทยนั้น ได้มีการพิจารณาอย่างรอบคอบมานานโดยเฉพาะการแสวงหาแหล่งวัตถุดิบ และการทดสอบในเชิงวิทยาศาสตร์ที่ดำเนินการร่วมกับวิศวกรชาวเดนมาร์ก ซึ่งนำไปสู่การตัดสินใจเลือกเทคโนโลยีของประเทศเดนมาร์ก และการใช้ผู้จัดการชาวเดนมาร์กในการก่อตั้งบริษัทปูนซิเมนต์ไทย 
     

     
    ป้ายคำค้น :
    ผู้จัดการ , การตั้งโรงงาน , ยุคอาณานิคม , เดนมาร์ก , เทคโนโลยี